Biz bir vebsayta daxil olarkən, bir tətbiqi işə salarkən və ya sadəcə olaraq onlayn alış-veriş edərkən, əslində gözlə görünməyən, amma hər an bizi yönləndirən bir sistemin içində hərəkət edirik. Bu sistemin adı — UX/UI dizayndır. Bəzən sadəcə “dizayn” deyə keçsək də, əslində bu iki sahə bir-birindən fərqli funksiyalara malikdir və birlikdə işlədikdə ortaya uğurlu bir istifadəçi təcrübəsi çıxır.

UX (User Experience) — istifadəçi təcrübəsini nəzərdə tutur. O, məhsulun istifadəsinin nə qədər rahat, intuitiv və problemsiz olduğunu araşdırır. Məsələn, istifadəçi qeydiyyatdan keçmək üçün çox uzun formalar doldurursa və ya “səbətə əlavə et” düyməsini tapmaqda çətinlik çəkirsə, burada UX problemi var deməkdir. Yaxşı bir UX dizayneri bu kimi maneələri əvvəlcədən görür və aradan qaldırmaq üçün strategiyalar qurur.

Digər tərəfdə isə UI (User Interface) — yəni istifadəçi interfeysi dayanır. Burada vizual elementlər ön plandadır: rənglər, düymələr, ikonlar, şriftlər və boşluqlar. UI, istifadəçinin məhsulla necə vizual əlaqə qurduğunu müəyyənləşdirir. Gözəl görünən bir tətbiq, əslində UI dizaynerinin səliqəli işinin nəticəsidir.

UX və UI bəzən bir-birinə qarışdırılır, lakin onları bir yeməyə bənzətsək, UX onun dadıdır, UI isə görünüşüdür. Sadəcə gözəl görünmək kifayət deyil; istifadəçinin bu “gözəlliklə” nə qədər rahat hərəkət edə bilməsi ən az onun qədər əhəmiyyətlidir.

Bu iki sahə bir araya gəldikdə, texnologiya insana yaxınlaşır. Uğurlu tətbiqlərin və vebsaytların arxasında mütləq bir UX/UI balansı var. Apple məhsullarını istifadə edən insanlar, məsələn, cihazların “asanlığına” heyran qalırlar — bu, təkcə hardware deyil, illərlə cilalanmış UX prinsiplərinin nəticəsidir.

Dizaynerlər sadəcə “gözəl nəsə yaratmaq” üçün yox, istifadəçinin hərəkətlərini təxmin etmək və ona maneə yaratmadan yol göstərmək üçün çalışırlar. Ən yaxşı dizayn — görünməyən dizayndır. İstifadəçi heç bir şeyin “dizayn edildiyini” hiss etmirsə, deməli dizayn uğurludur. O, sadəcə istifadə edir, düşünmədən, araşdırmadan, yorulmadan.

Əlbəttə, UX/UI dizayn sadə bir proses deyil. Burada istifadəçi araşdırmaları, prototipləşdirmə, testlər, rəylərin toplanması və iterasiya vacib rol oynayır. Texniki biliklərlə yanaşı, psixologiya, insan davranışları və estetika anlayışı da bu sahənin ayrılmaz hissəsidir.

Əslində dizayn sadəcə "gözəl görünmək" deyil — problem həll etməkdir. UX/UI dizaynerləri insanları düşünərək kodla, bizneslə və texnologiya ilə körpü quran sənətkarlardır. Onların işi sadəcə ekranları doldurmaq yox, həyatları asanlaşdırmaqdır.